Thời Kỳ Cửa Số Vàng "Phương Pháp Giáo Dục Sớm Của Người Nhật"

Nền giáo dục Nhật Bản được coi là nền tảng cho sự phát triển toàn diện của con người. Ở đó nhà trường đặc biệt quan tâm đến sự phát triển tự nhiên của cá nhân, nên trong trường có đa dạng các bộ môn năng khiếu để hướng trẻ theo. Từ tấm bé, trẻ em Nhật đã được tập cho bản tính tự lập, biết cười nhiều hơn, biết cảm ơn khi nhận sự giúp đỡ và đặc biệt biết rèn luyện sức khỏe để trở nên mạnh mẽ, kiên cường hơn trong cuộc sống. Chúng ta thường chỉ thấy rằng Người Nhật rất giỏi, với hiệu quả công việc cao và ý chí tự lực, tự cường lớn.

Tuy nhiên, rất ít người biết rằng ở Nhật, trẻ em được hưởng một nền giáo dục vô cùng đặc biệt, chính điều đó đã khiến các em bé được học bao điều bổ ích, và trở nên vững vàng với những kiến thức và kỹ năng sống được trang bị ngay từ nhỏ.

Giáo dục sớm là giáo dục khai mở và phát triển tiềm năng của con người trong giai đoạn từ 0-6 tuổi, đặc biệt từ 0-3 tuổi.
Đây là quá trình giáo dục kích thích chức năng của não bộ phát triển trong thời kỳ sinh trưởng của não. Não bộ của con người là một loại vật chất đặc thù, nó vừa là nơi có máu, có thịt, song cũng là cơ quan điều khiển hệ thống thần kinh, vì thế sự sinh trưởng phát triển của não cần có sự góp mặt của hai loại dinh dưỡng. Một là dinh dưỡng thông qua thực phẩm, cần phải có chế độ ăn hợp lý, khoa học và toàn diện với đầy đủ các chất dinh dưỡng. Hai là dinh dưỡng về mặt tinh thần, tức sự sinh trưởng của não bộ trong giai đoạn từ 0 đến trước 6 tuổi cần phải được tiếp nhận các kích thích tốt từ bên ngoài để có thể hoạt động tốt.
Phương pháp giáo dục cho trẻ từ 0-6 tuổi gọi là phương pháp giáo dục sớm. Hiện có rất nhiều phương pháp giáo dục đã được tiếp nhận ở Việt Nam như: phương pháp Carl Wester-Đức, phương pháp của Phùng Đức Toàn-Trung Quốc, phương pháp của Shichida Mokoto-Nhật Bản, phương pháp của Glenn Doman-Mỹ, phương pháp của Tiến sỹ Montessori-Ý và nhiều phương pháp khác;

Các phương pháp giáo dục sớm: Phương pháp giáo dục cho trẻ từ 0-6 tuổi gọi là phương pháp giáo dục sớm. Hiện có rất nhiều phương pháp giáo dục đã được tiếp nhận ở Việt Nam như: phương pháp Carl Wester-Đức, phương pháp của Phùng Đức Toàn-Trung Quốc, phương pháp của Shichida Mokoto-Nhật Bản, phương pháp của Glenn Doman-Mỹ, phương pháp của Tiến sỹ Montessori-Ý và nhiều phương pháp khác; Các chương trình giảng dạy đang được bán trên mạng ở Việt Nam như: Signing Time và Baby Signing Time, Your Baby Can Read-TS. Robert Titzer, Tweedle Wink-Right Brain Kids, Brain Baby. Trong đó cần lưu ý, chương trình Your Baby Can Read-TS. Robert Titzer
 

Phương pháp Montessori là phương pháp nuôi dưỡng tình yêu của trẻ em trong học tập và khuyến khích sự độc lập bằng cách cung cấp một môi trường hoạt động và các tài liệu phù hợp để trẻ em có thể sử dụng (học tập) theo cách riêng, với tốc độ riêng của mình. Điều này giúp trẻ xây dựng sự tự tin, kỷ luật nội tâm, tạo cảm giác về giá trị bản thân và thấm nhuần hành vi xã hội tích cực, giúp các em có động lực để chủ động học tập, phát triển đầy đủ tiềm năng của mình, kể cả sự nhận biết vị trí bản thân trong cộng động, cho ngày hôm nay và tương lai.

Cách tiếp cận này là cơ sở để tạo ra những con người tự tin, độc lập, phát triển toàn diện và cảm nhận cuộc sống với thái độ trân trọng và hạnh phúc, tạo ra ý thức, thói quen học tập suốt đời. Nhiều nước, nhiều học giả trên thế giới coi đó là phương pháp tối ưu dành cho trẻ để “trai thành rồng, gái hóa phượng”. Tìm Hiểu Thêm Về Phương Pháp Montessori

Phương pháp Shichida là phương pháp giáo dục nuôi dưỡng tâm hồn, nuôi dưỡng tình yêu thương đến mọi người, nuôi dưỡng ước mơ, ý chí. Lấy “trí dục”, “đức dục”, “thể dục” và “thực dục” làm cơ sở, hướng đến việc giáo dục toàn bộ nhân cách và phát triển não phải. Shichida cho rằng, việc giáo dục phát triển não phải không phải chỉ là việc tập trung vào thành tích học tập của trẻ, mà một trong những kết quả thần kỳ của nó là tất cả trẻ em được phát triển tâm trí một cách nhẹ nhàng và hài hòa, trẻ sẽ biểu lộ sự nhạy cảm đa dạng, về lòng nhân ái, trí tưởng tượng và sự sáng tạo.

Nó nuôi dưỡng tình yêu, tạo sự hiệp nhất của các giác quan (thính giác, thị giác, xúc giác ….) và điều quan trọng là sự hợp tác tuyệt vời giữa bố mẹ và các con. Giáo dục sớm và giáo dục phát triển não phải sẽ định hình tương lai của thế giới, bởi một trong những mục tiêu của giáo dục là để tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn. Đây là kết quả tự nhiên của giáo dục phát triển não phải, phương pháp học tập dựa trên tình yêu và sự hợp tác. Ngược lại, “giáo dục phát triển não trái là tạo nên sự đối đầu và cạnh tranh”- Shichida. Shichida là người i khởi xướng phương cách giáo dục sao cho cân bằng giữa não phải và não trái, hiện nay phương pháp giáo dục này đang rất được thịnh hành tại Nhật Bản.

Đặc điểm của giáo dục sớm: Đặc điểm cơ bản của giáo dục sớm là nhằm đánh thức năng lực tiềm ẩn và vô hạn của con người, bồi dưỡng nền tảng tính cách ở giai đoạn trí tuệ con người phát triển nhất (bộ não đang phát triển). Bản chất của giáo dục sớm là đem đến cho con trẻ một cuộc sống đầy thú vị, nhưng phải được được kích thích và rèn luyện một cách phù hợp nhằm nâng cao tố chất cơ bản, không nhằm tích lũy kiến thức và nó khác hoàn toàn với giáo dục thông thường.

Học của trẻ khác với học của người lớn, trẻ nhỏ học kiểu nhớ nguyên mảng, nhớ từng cái một. Giáo dục sớm cần được thực hiện ngay khi trẻ còn ở trong bụng mẹ, người mẹ là người chủ đạo, người cha cần tham gia với những việc làm tương tự, đơn giản và đúng giờ kết hợp với dinh dưỡng hợp lý (các bạn có thể tham khảo trong kỹ năng giáo dục thai nhi và đọc bài “Chờ đến mẫu giáo thì đã muộn”)

Nguyên tắc cơ bản của giáo dục sớm: Khi thực hiện giáo dục sớm cho trẻ các bậc cha mẹ cần quán triệt một số nguyên tắc cơ bản như:

1. Không quan niệm giáo dục sớm là để đào tạo thiên tài, để đi học sớm, tốt nghiệp sớm và để tích lũy kiến thức;

2. Phải tạo cho trẻ luôn luôn hào hứng, khơi được niềm đam mê;

3. Luôn tôn trọng và tin tưởng ở trẻ, luôn nói sự thật, trả lời cẩn thận và chân thành;

4. Chỉ dạy khi bạn và trẻ đều khỏe mạnh trong môi trường vui vẻ, thích hợp. Thời gian giảng dạy 2-3 lần một ngày, mỗi lần không nên quá dài phụ thuộc lứa tuổi của trẻ;

5. Dừng dạy trước khi trẻ muốn dừng lại;

6. Thường xuyên giới thiệu hình ảnh mới, tài liệu mới;

7. Có sắp xếp và nhất quán trong cách dạy ở trường Mầm non và ở gia đình, thống nhất cách dạy của mọi người trong nhà (hướng dẫn cả ông bà và người giúp việc (nếu có) ;

8. Phải luôn coi cuộc sống là một trường học, dạy các cháu trong cuộc sống hàng ngày;

9. Trong giảng dạy không kiểm tra, không chê cười con bạn khi sai;

10. Chuẩn bị giáo cụ cẩn thận và chu đáo.

Phương pháp giáo dục sớm khiến trẻ em ở nhật ra sao ?

Đầu tiên, trẻ em Nhật có tính tự giác rất cao

Ở Nhật trẻ em xách theo rất nhiều loại túi tới trường: Túi sách vở, túi bao ngoài, túi dụng cụ ăn uống, hộp dụng cụ ăn uống, túi quần áo, túi đựng quần áo sẽ thay, túi đựng quần áo sau khi thay ra và túi giày. Sau đó thì túi A phải có chiều dài nhất định, túi B phải có chiều rộng nhất định, túi C phải đựng vừa trong túi D, túi E vừa trong túi F.
Những chiếc túi mang theo bên mình khiến trẻ em luôn ý thức được việc phân loại đồ dùng và thậm trí là phân loại rác. Tính kỷ luật của trẻ em Nhật Bản được các em rèn luyện một cách bài bản và chặt chẽ.

Bất cứ ai khi nhìn thấy các bậc phụ huynh Nhật đưa đón con đi học đều ngạc nhiên vì các em nhỏ thường tự tay xách các loại túi đến trường mà không cần bất cứ sự giúp đỡ nào của cha mẹ hay người lớn đi cùng. Trẻ tự ý thức rằng đó là công việc của mình cũng như khi các em chơi đồ chơi xong, thường tự giác cất gọn vào các túi, hộp đựng đồ mà không cần sự nhắc nhở hay quát mắng của cha mẹ. Ở trường trẻ thay quần áo liên tục, chính điều đó cũng khiến trẻ không còn cảm thấy loay hoay với những công việc cá nhân khi không có mẹ giúp đỡ. Những em bé Nhật học cách độc lập từ khi các em mới chỉ 2,3 tuổi.

Thứ hai, trẻ được rèn luyện kỹ năng hòa nhập, sự tự tin

Khi chưa đầy 1 tuổi trẻ đã được thi đấu trong những hoạt động thể thao, các phụ huynh ở Nhật rất khuyến khích các con tham gia hoạt động ngoại khóa ngoài trời. Với họ, điều đầu tiên cần dạy con cái đó là sự mạnh dạn, bản lĩnh chứ không phải là kiến thức. Trẻ tham gia thi đấu, biểu diễn và tỏ ra rất bản lĩnh khi đứng trước đám đông.

Thậm trí, các em bé gái 3-4 tuổi còn tham gia vào đội bóng đá nữ…Chính điều đó giúp trẻ em trở nên năng động và hoạt bát hơn. Vào 3h30 chiều cả trường mầm non sẽ ra sân chơi cùng nhau, các trò chơi tập thể luôn được ưu tiên nhằm giúp trẻ em có tính hòa nhập và tinh thần làm việc nhóm.

Có 2 thứ mà bất cứ trường mầm non nào cũng dạy trẻ đó là nói : “cảm ơn” và mỉm cười. Trẻ thường tự chia đồ chơi cho nhau và có tính cộng đồng rất lớn. Các em nhỏ khi chơi với nhau còn thân thiết hơn cả chị em ruột, chính điều đó khiến cho các em hòa nhập nhanh, và có cách cư xử rất lịch sự với người khác.

Ở Nhật trẻ được dạy lễ nghĩa khá nhiều, thay vì học kiến thức Toán hay môn ngoại ngữ. Việc học môn ngoại ngữ ở Nhật cũng không theo xu hướng gò ép như ở một số nước, trẻ được các thầy cô hướng dẫn những điều cần tránh để nói chuẩn tiếng Anh, một số phương pháp tính nhẩm nhanh…. giúp trẻ không còn cảm giác sợ học, đồng thời phát huy sức sáng tạo và khả năng tự học của trẻ.

Thứ ba, giáo dục đánh giá cao ưu điểm của bản thân học sinh

Trong một trường mẫu giáo ở Nhật Bản, trẻ em không hề mang theo những quyển sách hay vở gì. Thay vào đó, trẻ được lựa chọn những môn mình thích, và làm những gì bản thân cảm thấy hứng thú. Do đó trẻ không có cảm giác sợ học, hay áp lực về điểm số.

Trẻ em thường được cha mẹ hỏi về buổi học ở trường, và tự do bày tỏ suy nghĩ của riêng mình. Trẻ em ở đất nước này luôn có những giờ học ngoại khóa rất bổ ích như tham gia làm bánh, tới những ngày hội thể thao, biểu diễn ở những sự kiện cộng đồng, tham gia những lễ hội được tổ chức qua đêm, tới các buổi giao lưu, những đền chùa, các buổi triển lãm…

Thậm trí, trẻ được cha mẹ cho tham gia buổi cắm trại qua đêm ở trường do nhà trường tổ chức. Khiến các em được rèn luyện sự tự tin, lòng dũng cảm ngay từ lúc còn nhỏ. Trong những giờ học ngoại khóa như vậy, trẻ tỏ ra rất hứng thú và điều đó đã để lại trong các em những ấn tượng vô cùng sâu sắc.